Հարգանքներով` «Նացիոնալ» լրատվական կենտրոն

Եռակողմ Կովկասյան խաղ. կանոնները թելադրում է Մոսկվան

ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդևի` Ադրբեջան կատարելիք այցի նախօրյակին ղարաբաղա-ադրբեջանական զորքերի շփման գծի Վերին Չայլու գյուղի հատվածում դիվերսիոն  հարձակման հերթական փորձը կազմակերպվեց Բաքվի կողմից: Նույնպիսի փորձ տեղի ունեցավ սեպտեմբերի 4-ին, այսինքն Մեդվեդևի այցից անմիջապեսո հետո: Հիշեցնենք, որ այդ կարգի մասշտաբային գործողություն Բաքուն հաջողությամբ իրականացրեց այս տարվա հունիսին` Սանկտ Պետերբուրգում ՌԴ նախագահի նախաձեռնած Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսատանի նախագահների եռակողմ ձևաչափով հանդիպումից անմիջապես հետո: Փաստորեն այնպես է ստացվում, որ Բաքուն զորքերի շփման գծում գերակտիվություն է դրսևորում հատկապես Ռուսաստանի հետ ամենաբարձր մակարդակով շփումների համատեքստում, ինչը նշանակում է, որ այդ գործողություններն իրականում ոչ այնքան Հայաստանի, որքան հենց Ռուսաստանի դեմ են ուղղված: Հարց է առաջանում` ինչ է ուզում Մոսկվային հասկացնել պաշտոնական Բաքուն: Ադրբեջան կատարած Մեդվեդևի այցից անմիջապես առաջ ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրորվն ադրբեջանական մի քանի լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցում փաստացի պնդում է, որ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բոլոր լծակները ներկայում կենտրոնցած են Մոսկվայի ձեռքում: Դա իրողություն է, որի հետ համակերպվել են ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի մյուս երկու համանախագահող երկրները` ԱՄՆ-ն ու Ֆրանսիան, և որը հստակորեն ձևակերպվեց Ալմաթիում ՄԽ համանախագահող երկրների արտգործնախարարների տարածած համատեղ հայտարարության մեջ: Դրանում մասնավորապես Ֆրանսիայի արտգործնախարար Քուշներն ու ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Սթեյնբերգը երախտագիտություն են հայտնում ՌԴ նախագահ Մեդվեդեւին եւ ՌԴ արտգործնախարար Լավրովին կողմերի տարաձայնությունները հաղթահարելու ջանքի համար` <<նկատի ունենալով 2010 թվականի հունվարի 25-ի Սոչիի եւ հունիսի 17-ի Սանկտ-Պետերբուրգի քննարկումները>>: Լավրովը նաև նրբորեն շեշտել է, որ դեռևս սեղանին են գտնվում Սանկտ-Պետերբուրգում կողմերին ներկայացված առաջարկները և որ գաղտնի բանակցությունները ներկայում ընթանում են հենց այդ առաջարկների հենքի վրա: Դա ակնհայտ զգուշացում էր Բաքվին, որ Մոսկվան չի հրաժարվելու իր նախաձեռնողական քաղաքականությունից և որ Բաքուն ուղղակի այդ իրողություններն անտեսելու որևէ հնարավորություն չունի: Ըստ էության, Լավրովը դեռ Մեդվեդևի այցը չսկսած` փակել էր թեման` Բաքվին զրկելով մանևրելու որևէ հնարավորությունից: Նման կեցվածք ընդունելու համար Մոսկվային քարտ բլանշ տվեց Հայաստանը` համաձայնելով ևս 24 տարով երկարաձգելու Գյումրում ռուսական ռազմակայանի  տեղակայման ժամկետը` որի դիմաց Մոսկվան ստորագրված այդ արձանագրությամբ իրեն ճանաչեց որպես Հայաստանի անվտանգության մասնակի երաշխավոր: Բաքուն Մեդվեդևին հենց այս կարգավիճակով ընդունեց` ըստ էության ֆիքսելով իր դիվանագիտական պարտությունը Մոսկվայի հանդեպ: Վերջերս Թուրքիայի հետ ռազմաստրատեգիական  համագործակցության պայմանագրի ստորագրումը հարաբերականորեն թուլացրել էր Ռուսաստանի ազդեցությունն Ադրբեջանի նկատմամբ: Մոսկվայում հիանալի կերպով հասկացան, որ այդ պայմանագիրը Հարավային Կովկասը Թուրքիայի կողմից կլանելուն ուղղված քայլ է, որից Բաքուն ձգտելու է շագանակներ հանել ղարաբաղյան խնդրի շրջանակներում: Այն բավականաչափ ազատում էր Բաքվի ձեռքերը` հիմնահարցը ռազմական ճանապարհով լուծելու համար, ինչը երաշխավորում էր Անկարայի անվերապահ ռազմաքաղաքական աջակցությունը: Այս պայմաններում Բաքվի կողմից ռազմական գործողություններն սկսելու ցանկացած փորձ հանգեցնելու էր Անկարայի աննախադեպ ակտիվացմանը, ինչը  նշանակելու էր պատուհան բացել ՆԱՏՕ-ի առաջ` ամուր խարիսխ նետելու Մոսկվայի միանձնյա ազդեցության գոտին համարվող Հարավային Կովկասում: Հենց այս հնարավոր զարգացումները կանխելու ստրատեգիական նկատառումներով Ռուսաստանը ստիպված եղավ անել մի քայլ, որից խուսափել էր հարյուրամյակներ շարունակ և որի բացակայությունն էլ օգտագործել էր Թուրքիայի հետ իր հարաբերությունները կարգավորելու երկարամյա պատմության ընթացքում. թղթի վրա ստանձնել Հայաստանի անվտանգության երաշխավորի դերը: Ակնհայտ է, որ այն առնվազն թղթի կտոր է, քանի դեռ Ռուսաստանը գործով չի ապացուցել իր երաշխավորությունը: Այս իմաստով որևէ տարբերություն  առայժմ չկա` թիվ 5 արձանագրության մեջ կա? նման ձևակերպում, թե? ոչ: Համենայն դեպս այդպես է ընկալում Մոսկվան, ինչի վկայությունն են Հայաստանում ստորագրված այդ արձանագրության նշանակությունը նվազեցնելուն ուղղված Մեդվեդևի  անթաքույց ջանքերը Բաքվում: Այնտեղ Մեդվեդևի կատարած հայտարարություններից տպավորություն կարելի է ստանալ, թե երաշխավորություններ ընդհանրապես գույություն չունեն և խոսքը վերաբերում է բացառապես ՌԴ ռազմական կոնտիգենտի տեղակայման ժամկետների երկարաձգմանը: Տվյալ դեպքում, սակայն, էականն այդ չէ: Այլ այն, որ փորձելով արժեզրկել այդ արձանագրությունը, Մոսկվան խնդիր ունի հանգստացնել Ադրբեջանին: Հայտարարություններն այն մասին, թե Գյումրու ռուսական ռազմաբազան անհրաժեշտ է միայն տարածաշրջանում անվտանգության ու կայունության ապահովման համար, ուղղված են համոզելու Ադրբեջանին, որ այն ուղղված է կոնկրետ Թուրքիայի, և նրա միջոցով արևմուտքից Ռուսաստանի տարածաշրջանային  հետաքրքություններին սպառնացող վտանգները չեզոքացնելուն: Եվ որպեսզի այս բացատրությունն ավելի համոզիչ թվա, Մոսկվան նաև հատուկ ակնարկում է, որ այդ կոնտիգենտը ԼՂ հակամարտության կարգավորման գործընթաց ներքաշելու որևէ նպատակ չունի: Այս բացատրությունները, սակայն, ավելի շատ հիշեցնում էին Ադրբեջանին <<առուծախի>> հրավիրելուն ուղղված սիրաշահումների, և այդ ակնարկը Բաքվում հիանալի կերպով հասկացան: Բաքվում կայանալիք բանակցությունների ու հանդիպումների օրակարգում  մինչև Մեդվեդևի այցի առաջին օրը ընդհանրապես ընդգրկված չէր երկու երկրների էներգետիկ համագործակցության խնդիրը: Եվ դա շատ տարօրինակ էր, որովհետև ուղիղ մեկ տարի առաջ Մեդվեդևի` Ադրբեջան կատարած այցի ընթացքում կողմերը պայմանավորվել էին ադրբեջանական 500մլն խմ գազը ռուսական <Գազպրոմի> կողմից գնելու մասին: Դեռ այն ժամանակ ռուսական կողմը հայտարարել էր, թե բավարարված չէ այդ ծավալով և պատրաստ է անսահմանափակ ծավալով գազ գնել Ադրբեջանից: Այդ գործարքը զուտ սիմվոլիկ նշանակություն ուներ և որևէ տնտեսական կամ քաղաքական դիվիդենտ Մոսկվային չէր տալիս: Փոխարենը Ադրբեջանը կարողացավ այդ խայծը թողնել Մոսկվայի կոկորդում` որպես գայթակղության առարկա` սեփական քաղաքական դիվիդենտները Մոսկվայից շահելու համար: Ադրբեջանն այն ժամանակ առաջնահերթությունը տալիս էր արևմտյան էներգետիկ նախագծերին և մասնավորապես ՆԱԲՈՒԿՕ-ին` փորձելով դրա միջոցով դառնալ միջազգային տնտեսաքաղաքական ուժեղ գործոն: Սակայն անցած մեկ տարին Բաքվին ցույց տվեց, որ այդ նախագիծը կյանքի կոչելու որևէ ռեսուրս արևմուտքն առայժմ չունի: Մյուս կողմից  Հայաստանի հետ Ռուսաստանի կնքաց վերջին լրացումը ռազմակայանի տեղակայման ժամկետների երկարաձգման հետ կապված Բաքվին ստիպեցին վերջապես ըմբռնելու, որ զրկվում է իր էներգետիկ պոտենցիալը ԼՂ կարգավորման գործընթացում արդյունավետորեն կիրառելու հնարավորությունից: Այդ արձանագրության ստորագրումը նաև Բաքվին համոզեց, որ հակահայկական ռազմական արշավ ձեռնարկելու պարագայում Թուրքիային  ևս չի կարող ապավինել, որովհետև Անկարան ուղղակի չի կարող հաշվի չառնել Հայաստանին թեկուզ զուտ թղթի վրա, իր հովանու տակ առնելու Մոսկվայի որոշումը: Եվ ահա վերջին պահին Մեդվեդևի այցի օրակարգում ընդգրկվում է <Գազպրոմի> կողմից գնվող ադրբեջանական գազի ծավալները կրկնակի ավելացնելու, իսկ մեկ տարի անց այն կրկնապատկելու և մինչև 2մլրդ խմ հասցնելու շուրջ պայմանագիր կնքելու հարցը, ինչը և տեղի ոնեցավ ՌԴ նախագահի այցի ընթացքում: Այսպիսով հարավկովկասյան այս եռակողմ խաղում միակ շահող կողմը դարձավ Ռուսաստանը: Նախ` թուրք-ադրբեջանական ռազմաստրատեգիական համագործակցության պայմանագրից բխող Հայաստանին սպառնացող վտանգներն ու Երևանի մտավախություններն օգտագործելով` Մոսկվան հնարավորություն ունեցով մոտ 50 տարով ապահովել տարածաշրջանում իր միակ ռազմական ներկայություն հանդիսացող ռազմակայանը: Դրանով չեզոքացվեց տարածաշրջանը Թուրքիայի միջոցով Ռուսաստանի ազեդցության գոտուց դուրս բերելու արևմտյան հնարավոր հավակնությունները: Օգտագործելով Հայաստանի հետ ստորագրած արձանագրությունը` Մոսկվան Բաքվին ստիպեց իրեն վաճառել գազը և այդպիսով գրեթե թաղել ՆԱԲՈՒԿՕ-ն վերակենդանացնելու բոլոր հույսերը` միաժամանակ դիրքային կորուստ չունենալ ԼՂ կարգավորման հարցում վերջին երկու տարվա ընթացքում ձեռք բերած միանձնյա նախաձեռնողականության առումով: Եվ այս ընդհանուր խորապատկերին, վերջապես, Ռուսաստանը կատարելապես Հարավային Կովկասում հաստատեց իր երկարաժամկետ գերազդեցությունը: Մինչդեռ թե’ Հայաստանի, թե’ Ադրբեջանի ձեռքբերումները մեղմ ասած խիստ սիմվոլիկ են: Հայաստանն ունեցավ ընդամենը թղթի վրա ՌԴ երաշախավորությունը իր անվտանգությունն ապահովելու խնդրում` առանց կոնկրետ դրսևորումների: Ավելին, նման երաշախվորությունն ինքնին երկրի ինքնիշխանությանը հասցված հարված էր, որովհետև լինելով երաշխավոր` Մոսկվան հնարավորություն է ձեռք բերում ուղորդելու Հայաստանի հետագա բոլոր գործողություններն արտաքին քաղաքականության և անվտանգության ապահովման հարցերում: Այս իմաստով նույնիսկ դժվար է ասել` հյաստանին կարճաժամկետ դրական էֆեկտ ծխոստացող այս արձանագրությունը երկարաժամկետ կտրվածքով ինչպիսի մարտահրավերների առջև է կանգնեցնելու: Որովհետև Հայաստանը ողջ խաղադրույքը դնում է է ոչ թե սեփական ուժերի վրա, այլ մշտապես փոփոխվող շահերով առաջնորդվող և Հայաստանին մշտապես զոհասեղանին դնելուն պատրաստ երկրի ինչ-որ անորոշ խոստումների  վրա: Իսկ Ադրբեջանը միայն ֆինանսական շահ ստացավ: Չնայած Բաքուն  կարողացավ Ռուսաստանին վերջինիս համար անսովոր բարձր բարձր գնով գազ վաճառել, սակայն միաժամանակ հասկացավ, որ այդ գազադոլլարները ԼՂ հակամարտության կարգավորման մեջ օգտագործելու որևէ հնարավորություն այլևս չունի: Կարելի է այլևս, ենթադրել, որ ԼՂ հակամարտության կարգավորումը մտավ սառեցման մի նոր մակարդակ: Ռուսաստանը փորձելու է գործընթացն առաջ մղել սանկտպետերբուրգյան պայմանավորվածությունների կամ առաջարկների հիման վրա` մերթ ընդ մերթ տարբեր վարիացիաների ենթարկելով այն` ըստ բանակցող կողմերի տրամադրությունների: Հայաստանը փորձելու է օգտվել դրանից` ժամանակ ձգձգելու և դրա միջոցով ստատուս քվոն պահպանելու համար: Իսկ Ադրբեջանը ավելի ու ավելի է մեծացնելու ճնշումը ղարաբաղաադրբեջանական շփման գծում` այն աստիճանաբար աննկատ մոտեցնելու մասշտաբային ռազմական գործողությունների, որպեսզի ՌԴ-ի դոմինանտության հետ համակերպված միջազգային հանրությանը հասկացնի, որ մադրիդյան սկզբունքների ներկայիս շարադանքը հեռանկարային չէ: Ռուսաստանի դերակատարության նման փոփոխությունները, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի սպասողական, հարմարվողական քաղաքականությունը Բաքվին նաև ստիպելու են գտնել այլընտրանքային լուծումներ` կարգավորման գործընթացը ԵԱՀԿ ՄԽ ֆորմատից դուրս բերելու համար:  Դրան էր ուղղված դեռ մեկ տարի առաջ իր իսկ կողմից շրջանառությունից հանված <Ադրբեջանի գրավյալ տարածքներում իրավիճակի մասին> ՄԱԿ-ի գլխավոր Ասամբլեա ներկայացրած բանաձևի նորաբովանդակ վերակենդանացումը:

Գևորգ Դարբինյան

Երևանում սկսվեց Կերպարվեստի գործիչների համահայկական համաժողովը

Սեպտեմբերի 6-ին մեկնարկել է ՀՀ սփյուռքի նախարարության կազմակերպած Կերպարվեստի գործիչների համահայկական համաժողովը, որին մասնակցելու նպատակով աշխարհի 15 երկրներից Հայաստան է ժամանել շուրջ 60 արվեստագետ: ՀՀ սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանի գլխավորությամբ համաժողովականներն այցելել են Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիր և ծաղիկներ են դրել 1915թ. Եղեռնի զոհերի հիշատակին: Նրանք այցելել են նաև Ժամանակակից արվեստի թանգարան, ծանոթացել առկա խնդիրներին: «Հայ-Արտ» մշակութային կենտրոնում ՀՀ սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանի մասնակցությամբ բացվել է «Հայաստան-Սփյուռք» կերպարվեստի գործիչների ցուցահանդեսը, որտեղ ներկայացված է Սփյուռքի և հայաստանյան արվեստագետների 70 աշխատանք:

Արձանագրվել է հրադադարի խախտման աննախադեպ ակտիվություն

Սեպտեմբերի 4-ի լույս 5-ի գիշերը և օրվա ընթացքում ղարաբաղաադրբեջանական զորքերի շփման գոտու ողջ երկարությամբ արձանագրվել է հրադադարի ռեժիմի խախտման աննախադեպ ակտիվություն, որի ընթացքում Ադրբեջանի ԶՈՒ առաջապահ ստորաբաժանումներ տարբեր տրամաչափի հրաձգային զենքերից, դիպուկահար հրացաններից և նռնականետերից ղարաբաղյան դիրքապահների հենակետերի վրա արձակել են 5000-ից ավելի կրակոց: Համաձայն ԼՂՀ պաշտպանության նախարարության մամուլի ծառայության տարածած հաղորդագրության` առավել ինտենսիվ կրակահերթեր են արձանագրվել հատկապես Հադրութի, Ասկերանի և Մարտակերտի պաշտպանական ուղություններում: Միայն Վերին Չայլու գյուղի առաջնային բնագծի վրա գիշերվա ժամը 04:45-ի սահմաններում թշնամին «ДШК» և «ПК» տիպի գնդացիրներից արձակել է ավելի քան 600, իսկ «AК» ինքնաձիգերից` շուրջ 3000 փամփուշտ: Պաշտպանության բանակի առաջապահ ստորաբաժանումների ձեռնարկած պատասխան գործողություններից հետո հակառակորդը լռել է: Պաշտպանության բանակը կորուստներ չի ունեցել:

«Հանուն հայալեզու հանրակրթության»

Սեպտեմբերի 5 –ին մի շարք հասարակական կազմակերպություններ եւ անհատ քաղաքացիներ մասնկացեցին դեպի Օշական՝ Սբ. Մեսրոպ Մաշտոցի շիրիմ, ուխտագնացությանը: Պատարագին մասնակցելուց և մոմեր վառելուց հետո եկեղեցուն կից «Կարին» համույթի կատարմամբ ներկայացվեցին ազգագրական երգեր և պարեր: Ուխտագնացության մասնակիցները,վերադառնալով Երևան,  Մատենադարանի հարթակում` Մաշտոցի արձանի մոտ, միացան մեկնարկող «Հանուն հայալեզու հանրակրթության» կարգախոսով երթին: Արդեն ավանդական դարձած վանկարկումներով`<<Լեզուն սուրբ է , ուրացողը` դավաճան>>,«Կրթությունը հայերեն», «Հայ մանուկին հայ դպրոց», «Հայաստանի պետական լեզուն հայերենն է», «Գաղութացմանը` ո՛չ» և այլ կարգախոսներ` մոտ հարյուր ցուցարարներ «Ո՛չ օտարալեզու դպրոցներին» գրությամբ պաստառները և շարժման խորհրդանիշը դարձած հայոց այբուբենի տառերը վեր պարզած` անցան Մաշտոցի պողոտայով մինչև Սբ. Սարգիս եկեղեցի: Ուխտագնացության եւ երթի նպատակն էր հասարակության ուշադրությունը նորից բևեռել Ազգային ժողովի կողմից Լեզվի եւ Հանրակրթության մասին օրենքներում փոփոխությունների տխրահռչակ օրինագծի երկրորդ ընթերցմամբ ընդունման դեմ բողոքի արտահատությունը : Ընթերցվեց երթի մասնակիցների դիմումն` ուղղված ՀՀ իշխանություններին, որում ասված է.  Մենք` «Հանուն հայալեզու հանրակրթության» կարգախոսով երթի մասնակիցներս, գիտակցելով, թե հայոց լեզվի եւ անկախության ապագայի տեսանկյունից ինչպիսի մեծ վտանգ է ներկայացնում օտարալեզու դպրոցների մուտքը Հայաստան,

ա. պահանջում ենք ՀՀ կառավարությունից հետ կանչել Լեզվի եւ Հանրակրթության մասին օրենքներում փոփոխությունների օրինագիծը, հակառակ դեպքում` Ազգային Ժողովից` մերժել այն:

բ. առաջարկում ենք օրինագիծը կասեցնելուց հետո կազմակերպել հասարակական քննարկումներ լեզվի և հանրակրթության խնդիրների շուրջ

Երթի մասնակիցների անունից`

«Ազգային Նոր Պահպանողական շարժում»
«Ասպարեզ լրագրողների ակումբ»
«Դեմոկրատիա այսօր» ՀԿ
«էԼԲԱ» (էլեկտրոնային բովանդակության ասոցիացիա)
Թեղուտի պաշտպանության նախաձեռնող խումբ
Իրանահայեր լրատու ցանց
«Լեզվի ժողովրդական տեսչություն» քաղաքացիական նախաձեռնություն
«Մենք դե՛մ ենք օտարալեզու դպրոցների վերաբացմանը» քաղաքացիական նախաձեռնություն
«Հայազն Երիտասարդների Միաբանություն» ՀԿ
Հայաստանի գրողների միության Լոռու մարզային բաժանմունք
«Հանուն մարդկային կայուն զարգացման» ասոցիացիա
«Հատուկ Գունդ» երիտասարդական նախաձեռնություն
«Հիմա» երիտասարդական նախաձեռնություն
«Ձեռք» երիտասարդական կրթական ՀԿ
«Շիրակ Կենտրոն» ՀԿ
«Սերունդ» ՀԿ
«Քաղաքացիական ազգային նախաձեռնություն» ՀԿ

- Արդյոք շարժման ձեւաչափը առավել ճկուն չէ իր հնարավորություններով, իսկ կուսակցության դեպքում, օրինակ, օնլայն անդամագրումն այլեւս անհնարին կլինի…

- Պատճառը քաղաքական գործընթացներին ավելի ակտիվորեն ներ•րավվելու ցանկությունն է: Նոր կուսակցությունը իր առջեւ խնդիր է դնելու ձեւավորել քաղաքական ու գաղափարական առումով երրորդ ուժ: Ինչ վերաբերում է շարժման ձեւաչափին, ապա նշեմ որ Շարժումը որպես այդպիսին շարունակելու է իր գործունեությունը, ուղղակի իր ներսում տարբեր խմբակների, ակումբների, հասարակական միավորումների կողքին ունենալու է նաեւ կուսակցություն:

- ԱԺ ընտրություններին կուսակցությունը միայնակ է մասնակցելու, թե դաշինքի մեջ է մտնելու ազգային-պահպանողական ուժերի հետ:

- Այն, որ ընտրություններին անպայման մասնակցելու ենք, դա միանշանակ է, բայց թե ինչ տարբերակով կլինի այդ մասնակցությունը` կարծում եմ դեռեւս վաղ է քննարկելը: Համենայդեպս այս պահին որեւէ ուժի հետ համագործակցության առաջարկ մեզ մոտ չի քննարկվում:

- Մտադրություն կա կապեր հաստատելու արտերկրի նեոպահպանողական կուսակցությունների հետ, եւ քայլեր արվում են այդ ուղղությամբ:

- Մտադրություններ չկան, որովհետեւ ի տարբերություն այլ գաղափարախոսությունների, նեոպահպանողականությունը ավելի շատ աղերսներ ունի ազգայնականության հետ, եւ այս համատեքստում տարբեր երկրների նեոպահպանողական ուժերի հետ ավել շատ հակադրություններ կարող են լինել քան համադրություններ: Կարծում եմ, որ եթե երբեւե որեւէ միջազգային քաղաքական ուժի հետ համաործակցելու նպատակ լինի, այդ ուժը կլինի Սոցինտերնը: Որեւէ այլ ուժ այս պահին չեմ տեսնում, եւ բանակցություններ որեւ ուղղությամբ չեն տարվում:

- Ինչ է մտադիր անել նոր կուսակցությունը, որ եղած կուսակցությունները չեն անում:

- Հոգեբանական առումով իրականացնել հեղափոխություն հասարակության մեջ, փոխել մարդկանց մտածողությունը, ինքնագնահատականը: Քաղաքական առումով մեր ծրագրերը տարբերվում են դաշտում գործող ու միմյանցից արտագրված բոլոր քաղաքական ծրագրերից եւ երկրի զարգացման ու առաջընթացի իրական ու իրատեսական քայլեր են առաջարկում, սկսած սոցիալական ոլորտից, վերջացրած արտաքին քաղաքական ոլորտով: Այն նոր խոսք է լինելու այսօրվա ճահճացած քաղաքական իրականության մեջ:

- Նեոպահպանողականների շարժումը պաշտոնապես հանդես է գալիս երկու անձանց միջոցով. Շարժման նախագահ Էդգար Հելհելյան եւ Շարժման առաջնորդ Էդուարդ Ափրամյան: Ինչով են տարբերվում նախա•ահի ու առաջնորդի գործառույթները:

- Շարժումը ղեկավարում է Կենտրոնական կոմիտեն, որն ունի յոթ անդամ, ուղակի ինչ-ինչ պատճառներով ավելի հաճախ մենք ենք երեւում հասարակությանը: Շարժման առաջնորդը հանդիսանում է Շարժման քաղաքական դեմքը եւ քաղաքական կուրսի իրականացնողն ու պատասխանատուն, իսկ նախագահը հանդիսանում է Շարժման ղեկավարը եւ գաղափարական կուրսի իրականացնողն ու ղեկավարը:

- Համագումարից հետո նեոպահպանողականները շարունակելու են մնալ առավելապես երիտասարդական կառույց, թե ներգրավվելու են բոլոր տարիքային խմբերի ներկայացուցիչները:

- Կարծում եմ, որ որոշակի առումով կառույցն ավելի կհասունանա, կներգրավվեն նաեւ մարդիկ մշակութային, հասարակական, քաղաքագիտական, ինչու չէ` նաեւ քաղաքական դաշտից, բայց մի բան հաստատ է. մեր շարքերում չեն լինի մարդիկ, որոնցից հասարակությունն արդեն ձանձրացել է: Մենք ներկայանալու ենք նոր գաղափարներով, նոր դեմքերով եւ նոր մոտեցումներով:

Զրուցեց ԱՐՍԵՆ ՎԱՀԱՆՅԱՆԸ

Հ. Գ.- ինչպես տեղեկացանք պրն Հելհելյանից` կուսակցության ծրագրի ու կանոնադրության նախագիծը համագումարից առաջ զետեղվելու է http://neoarmenia.com կայքէջում:

Հայտարարություն

Սեպտեմբերի 10 – ին  Էրեբունի հյուրանցի դահլիճում (9-րդ հարկ) տեղի կունենա Ազգային նոր պահպանողական շարժման համագումարը: Համագումարում Շարժման Կենտրոնական Կոմիտեն հանդես կգա հայտարարությամբ, ըստ որի շարժումը վերակազմակերպվելու է և պատրաստվելու հանդես գալ իբրև կուսակցություն:Կուսակցության համար ձևավորվող  հիմնադիր համագումարի նիստից առաջ կհրապարակվեն համագումարի անցկացման օրվա, տեղի, ժամի մասին լրատվությունը, ինչպես նաև կուսակցության կանոնադրության և ծրագրի նախագծերի հիմնադրույթները:

Հնրարավոր չէ պատկերացնել, թե ինչպես կփոխարինեն անտառատնկումները դարերի ընթացքում ստեղծված այս էկոհամակարգին: Թեղուտի ծրագիրն աննախադեպ է. 1992-1995թթ. Էներգետիկ ճգնաժամից հետո սակավանտառ Հայաստանում միայն պաշտոնական ծրագրով պետք է հատվի 357 հա անտառ: Անկախ փորձագետների գնահատակններով՝ Թեղուտի ծրագրի ենթակառուցվածքների զարգացումը՝ ներառյալ հանքը, ապարների համար վայրը, վերամշակող ֆաբրիկան, պոչամբարը եւ 1400 հա տարածքով պահեստները կբերեն անտառի ոչնչացման ողջ այդ տարածքում եւ շրջակա տարածքներում անտառային էկոհամակարգի դեգրադացման:

Ընկերությունը շտապում է, թեպետ ներդրումներ դեռ չունի: Բանակցություններ են տարվում ռուսական ՎՏԲ բանկի հետ: Հասարակությունն առաջարկում է Թեղուտի համար այդ բանկում սոցիալական վճարումներ չկատարել:

Իսկ ի՞նչ է փոխարենն առաջարկում «ACP»: Առաջին հերթին՝ աշխատատեղեր: «Դեռեւս երկու գյուղերից (Թեղուտ եւ Շնող) մեզ մոտ աշխատում է 320 մարդ: Իհարկե, աշխատում են նաեւ այլ վայրերից: Եթե մեզ էքսկավատոր վարող է անհրաժեշտ, մենք նրան այստեղից կվերցնեինք, բայց այստեղ էքսկավատոր վարող չկա,- իրավիճակը բացատրում է «Թեղուտ» ՓԲԸ-ի վարչության անդամ Ռուբեն Պապոյանը,- կբացենք հանքը, կբացենք նաեւ նոր աշխատատղեր՝ մինչեւ 1400»: Նրա խոսքերով՝ ընկերությունն անտառի կորուստը փոխհատուցում է անտառատնկումներով՝ մինչեւ 714 հա: Ահա եւ հիմնականում բոլորը: Իսկ բյուջե գումարներ մուտքագրելու մասին ընկերությունն արդեն չի խոսում, քանի որ հայտնի չէ, թե ինչ ֆինանսավորում կստանա՝ Թեղուտի ծրագրի զարգացման համար: Սեփական միջնոցներն ակնհայտորեն նրան չեն բավականացնում: Բանակցությունները ռուսական Վնեշտորբանկի հետ ընթանում են արդեն երկու տարի: Չիմանալով, թե ինչ է կատարվում փակ դռների հետեւում, կարելի է հաստատել մի բան՝ ՎՏԲ-ն դեռ վարկ չի տրամադրել: Բացի այդ, Թեղուտի ծրագրի, «ACP» ընկերության եւ այդ՝ ակնհայտ անօրինական ծրագրին թույլտվություն տվող կառավարության, ֆինանսական կառույցների դեմ հասարակայնության ելույթները, եվրոպական կառույցներում ծրագրի վերաբերյալ բավականին նյարդային քննարկումները, շարունակվող դատական գործընթացները կարող են իրենց դերը խաղալ եւ գործարքը խափանել:

Ամեն դեպքում Թեղուտում անտառը հատվում է: Ծրագրի ենթակառուցվածքի զարգացումը կատարվում է ամենից անեղծ եւ հրաշալի հատվածներում, որտեղ մինչեւ ճանապարհների անցկացնելը անտառահատները դեռ չէին հասել: Այժմ արդեն հասել են եւ հատել մինչեւ 60 հա անտառ:

«Մեզ մոտ գյուղատնտեսությունը հակասության մեջ է հանքարդյունաբերության հետ: Եթե այն լավ զարգացած լիներ, ապա դժվար կլիներ խլել: Բայց այն չեն զարգացնում: Դրա համար էլ տարածքները խլում են»,- ասում է Շնող գյուղի բնակիչ Լյովա Ալիխանյանը, ով դատական վեճի մեջ է մտել «ACP» ընկերության հետ սեփական տարածքի համար: Թեղուտի ծրագիրը Շնող եւ Թեղուտ գյուղերից խլեց 81,483 հա հողատարածք՝ կառավարության որոշման համաձայն, որն առաջնահերթային շահ ընդունեց մասնավոր ընկերության շահերը: «Ու՞մ համար է այդ շահն առաջնահերթային: Այո, հիմա մարդիկ աշխատանք կունենան թեկուզ 20 տարի, իսկ հետո դա ու՞մ շահը կլինի»,- ասում է Ալիխանյանը:

Մինչ օրս Լյովա Ալիխանյանը եւ եւս մի քանի բնակիչներ այդպես էլ չեն համաձայնվել Թեղուտի ծրագրի համար տալ իրենց հողերը: Մի կողմից ընկերության սահմանած փոխհատուցումն անչափ ցածր է՝ 1քմ-ը 10-15 ցենտ, մյուս կողմից, ընկերությունը, թեպետ խոստացել է բացել աշխատատեղեր, սակայն չի կարող աշխատանքի վերցնել գյուղի բոլոր բնակիչներին, եւ հասկանալի չէ, թե ինչ անեն նրանք, ովքեր զրկվել են հողից, բայց չեն կարող ընկերությունում աշխատանքի տեղավորվել: Լյովան դեռ իր հողերը չի տվել: «Իմ հողերը բարձր են, մինչեւ նրանց հասնեն, մի քանի տարի կանցնի, եւ ես այդ ընթացքում դրանք կօգտագործեմ»,- ասում է նա: Բայց ի՞նչ կլինի հետո: «Գիտեք, կգտնվեն մարդիկ, ովքեր միշտ ընկերության կողմնակիցը կլինեն, կասեն՝ ոչինչ, հետո ամեն ինչ կուղղվի: Բայց 80-ական թվականներին, երբ ընդհանրապես արգելված էր զենք պահել եւ դիմադրել իշխանությանը 20-ամյա բանտարկության սպառնալիքով, ժողովուրդն, այնուամենայնիվ, ընդվզեց եւ հաղթեց: Այդպես էլ մեր դեպքում, կգա ժամանակ, կմտածենք»:

ԷկոԼուր

Մարտի 23-ին Արցախի Հանրապետության Նախագահ Բակո Սահակյանը ընդունել է Շուշիի ջարդերի 90-ամյա եւ Բաքվի ջարդերի 20-ամյա տարելիցներին նվիրված միջազգային գիտագործնական կոնֆերանսի մի խումբ մասնակիցների:

Երկրի ղեկավարը կարեւորել է Արցախում նման կոնֆերանսի անցկացումը` նշելով, որ Շուշիի եւ Բաքվի ջարդերը մեր ժողովրդի պատմության ամենաողբերգական էջերից են եւ հանդիսանում են միեւնույն պատմաքաղաքական շղթայի օղակներ:

Բակո Սահակյանն ընդգծել է, որ նման զարգացումները ապագայում բացառելու համար անհրաժեշտ է առաջին հերթին բազմակողմանիորեն ուսումնասիրել դրանք` դիտարկելով պատմական, քաղաքական, մշակութային, ազգագրական, տնտեսական եւ այլ տեսանկյուններից:

Նախագահը նշել է, որ մեկ այսպիսի միջացառմամբ աշխատանքները չպետք է սահմանափակվեն, եւ ակնկալում է սկսված գործընթացի շարունակականություն:

Հանդիպմանը մասնակցում էին ԼՂՀ կրթության եւ գիտության նախարար Վլադիկ Խաչատրյանը, մշակույթի եւ երիտասարդության հարցերի նախարար Նարինե Աղաբալյանը:

«Միայն Հայաստանի հետ չէ, որ ցանկանում ենք կարգավորել մեր հարաբերությունները: Ցանկանում ենք շփումներ սկսել նաև սփյուռքում ապրող հայերի հետ: Այս կետում բոլոր հայերին նույն հարթության վրա դնելու, նրանց որպես մեկ ընդհանուր զանգված դիտելու մոտեցումը սխալ կլինի: Դա պետք է լավ հասկանալ: Կլինեն հայկական համայնքներ, որոնց հետ մենք կկարողանանք երկխոսություն ծավալել… Մենք պետք է փոխենք նրանց պատկերացումները»,- հայտարարել է Դավութօղլուն:

Խոսելով Օսմանյան Թուրքիայում 1915թ. իրադարձությունների մասին` Թուրքիայի արտգործնախարարն ընդգծել է, որ այդ ամենին միակողմանիորեն մոտենալը ճիշտ չէ. «Եթե Արձանագրությունների ստորագրման արարողության ժամանակ պարոն Նալբանդյանը համաձայներ, պատրաստվում էի հանդես գալ մի ելույթով, որի ժամանակ շեշտը դնելու էի «արդարացի հիշողության» գաղափարի վրա: Այսինքն` այդ ամբողջ պատմությանը պետք չէ նայել միակողմանի հիշողությամբ: Մենք պետք է ստեղծենք այնպիսի մթնոլորտ, որը թույլ կտա հասկանալ հայերի հետ տեղի ունեցածը, նրանց զգացածը: Սակայն նրանք էլ մեր հիշողության նկատմամբ պետք է ցուցաբերեն հարգալից վերաբերմունք…»,- նշել է Թուրքիայի ԱԳՆ ղեկավարը:

Անդրադառնալով հայ և թուրք ժողովուրդների մերձեցման գործընթացին` Ահմեթ Դավութօղլուն ընդգծել է, որ երկու ժողովուրդների միջև առկա է հոգեբանական պատնեշ, որը պետք է հաղթահարել:

«Հարցն ունի հոգեբանական, իրավական, քաղաքական և պատմական կողմեր: Եթե հայերն ու թուրքերը ցանկանում են սկսել հաշտեցման գործընթաց, պետք է հաղթահարեն բոլոր արգելքները, այդ թվում` հոգեբանական պատնեշը»,- հայտարարել է Թուրքիայի արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավարը:

/Tert.am/